Holter ciśnieniowy (ABPM): jak wygląda badanie i jak czytać wynik

Mankiet pompuje się sam co kwadrans: przy biurku, za kierownicą, w środku nocy. Tak pracuje holter ciśnieniowy, nazywany też holterem RR albo po prostu ABPM – aparat, który przez całą dobę mierzy ciśnienie bez udziału pacjenta. Jeden pomiar w gabinecie mówi o ciśnieniu tyle, ile jedna klatka filmu o całym seansie; zapis z 24 godzin pokazuje średnie z dnia i z nocy, nocny spadek ciśnienia i poranny wzrost, a przy okazji wychwytuje sytuacje, w których pomiar gabinetowy wprowadza w błąd.
Jedno badanie, trzy nazwy: holter ciśnieniowy, holter RR i ABPM
Wszystkie trzy określenia dotyczą tego samego badania. ABPM to skrót od angielskiego Ambulatory Blood Pressure Monitoring, czyli ambulatoryjnego monitorowania ciśnienia tętniczego. „Holter RR" nawiązuje do skrótu RR, którym w polskiej dokumentacji oznacza się ciśnienie (od nazwiska Scipionego Riva-Rocciego), a „holter" przylgnął do każdego badania z rejestratorem noszonym na ciele. Bywa to mylące, bo holter EKG rejestruje pracę serca przez elektrody i nie mierzy ciśnienia, a holter ciśnienia nie zapisuje elektrokardiogramu. Zestawienie wszystkich odmian tych badań zebraliśmy w osobnym tekście o rodzajach holtera.
Jak wygląda holter ciśnieniowy w praktyce: doba z aparatem
Całe badanie zamyka się zwykle w 24 godzinach i dwóch krótkich wizytach: przy założeniu i przy zdjęciu aparatu. Między nimi pacjent żyje możliwie normalnie, bo właśnie o zapis zwykłego dnia w tym badaniu chodzi.

Kompletny zestaw do badania ABPM: rejestrator ABPM-06, mankiet z wężykiem i etui do noszenia aparatu.
Założenie aparatu: kwadrans w gabinecie
Pielęgniarka lub technik zakłada mankiet na ramię ręki niedominującej i łączy go wężykiem z rejestratorem noszonym na pasku albo w etui przewieszonym przez ramię. Rozmiar mankietu dobiera się do obwodu ramienia, bo za ciasny zawyża, a za luźny zaniża odczyty. Przy zakładaniu wykonuje się pomiar próbny i ustala z pacjentem godziny, które aparat ma traktować jako dzień i jako noc.

Mankiety ABPM produkowane są w kilku rozmiarach; na zdjęciu mankiet Meditech w rozmiarze małym, dobierany do szczupłego ramienia.
Pomiary biegną według zaprogramowanego harmonogramu: najczęściej co 15–30 minut w ciągu dnia i co 30–60 minut w nocy, zgodnie z zaleceniami ESH dotyczącymi pomiarów poza gabinetem z 2021 roku [3]. W praktyce daje to od kilkudziesięciu do ponad stu odczytów na dobę.
Dzień z mankietem: praca, zakupy, samochód
Przed każdym pomiarem rejestrator uprzedza pacjenta, a mankiet się pompuje. Na te kilkadziesiąt sekund trzeba rozluźnić i wyprostować rękę, w miarę możliwości przystanąć i nie rozmawiać – napinanie mięśni podczas pompowania to najczęstsza przyczyna odrzuconych odczytów. Poza momentami pomiaru można pracować, prowadzić samochód i spacerować. Pacjent prowadzi też dzienniczek: notuje godziny posiłków, leków, wysiłku i stresujących zdarzeń, bo bez tych notatek lekarz nie powiąże skoku ciśnienia z sytuacją, w której wystąpił. Pełną listę ograniczeń, od prysznica po lotniskową bramkę, omawia nasza instrukcja, czego nie robić z holterem.
Noc, czyli najcenniejsza część zapisu
W nocy aparat mierzy rzadziej, ale to właśnie te odczyty mają największą wagę rokowniczą, o czym niżej. Śpi się na plecach lub na boku przeciwnym do mankietu, a rejestrator kładzie obok na łóżku albo zostawia w etui. Wyłączanie aparatu na noc przekreśla sens badania: bez nocnych pomiarów nie da się ocenić nocnego spadku ciśnienia ani wykryć nadciśnienia nocnego.
Zwrot aparatu i raport
Po dobie aparat wraca do gabinetu, a zapis trafia do komputera. Oprogramowanie odrzuca błędne odczyty, liczy średnie i rysuje krzywą dobową. Zapis uznaje się za miarodajny, gdy zawiera co najmniej 20 poprawnych pomiarów z dnia i 7 z nocy [3]; przy mniejszej liczbie badanie zwykle się powtarza. Sam wynik opisuje lekarz, bo liczby wymagają zestawienia z dzienniczkiem, lekami i resztą obrazu klinicznego.
Jak wygląda rejestrator: przykład ABPM-06

Rejestrator Meditech ABPM-06: wyświetlacz LCD i trzy przyciski funkcyjne oznaczone symbolami.
Współczesny holter ABPM jest mniejszy od telefonu. Z perspektywy pacjenta najwięcej dzieje się w nocy, więc od niej zacznijmy: rejestrator Meditech ABPM-06 pompuje mankiet cicho (producent nazywa to technologią SleepWell), przez co nocny pomiar rzadziej wyrywa ze snu. Za dnia aparat (70 × 99 × 30 mm, 196 g bez baterii) chowa się w etui, a ciśnienie wyznacza metodą oscylometryczną z deklarowaną dokładnością ±3 mmHg lub 2% odczytu [8]. Zamiast papierowego dzienniczka pacjent może nagrywać krótkie notatki głosowe, które program zestawia potem z pomiarami – za kierownicą to jedyna rozsądna forma notowania. Personelowi z kolei pracę ułatwiają automatyczne rozpoznawanie rozmiaru podłączonego mankietu, które zmniejsza ryzyko błędu przy przygotowaniu badania, i pamięć wystarczająca na 51 godzin: poza standardową dobą rejestrator obsłuży też zapis dwudniowy. Inne rejestratory tej klasy działają na podobnej zasadzie, różnią się pojemnością pamięci, głośnością pompy i oprogramowaniem; pełny przegląd rejestratorów dla placówek zbiera kategoria holterów ciśnieniowych.
ABPM normy: od jakich średnich zaczyna się nadciśnienie
Progi rozpoznania nadciśnienia w ABPM są niższe niż gabinetowe 140/90 mmHg, bo dotyczą średnich z wielu pomiarów, a nie pojedynczego odczytu. Według wytycznych ESH z 2023 roku i ESC z 2024 roku nadciśnienie w ABPM rozpoznaje się, gdy średnia z całej doby wynosi co najmniej 130/80 mmHg, średnia z dnia co najmniej 135/85 mmHg lub średnia z nocy co najmniej 120/70 mmHg [1][2]. Wystarczy przekroczenie jednego z tych progów. Pełne klasyfikacje ciśnienia, w tym nową kategorię „ciśnienia podwyższonego" z ESC 2024 i polskie stanowisko PTNT/PTK, omówiliśmy osobno we wpisie o normach ciśnienia 2024–2025 – tu zostajemy przy progach dla samego ABPM.
Z zestawienia progów bierze się siła tego badania. U części osób ciśnienie rośnie wyłącznie na widok fartucha: w gabinecie przekracza 140/90 mmHg, a średnie z doby pozostają w normie i holter ciśnieniowy demaskuje całe zjawisko. Więcej liczb na ten temat zebraliśmy we wpisie o efekcie białego fartucha. Działa to też w drugą stronę: nadciśnienie maskowane, z prawidłowymi odczytami w gabinecie i za wysokimi poza nim, bez ABPM lub pomiarów domowych pozostaje niewidoczne.
Jak czytać wynik: średnie, dipping, poranny wzrost
Raport z badania ABPM to przede wszystkim trzy średnie i kilka wskaźników wyliczonych z krzywej dobowej. Tak może wyglądać przykładowy wynik 58-letniego pacjenta i jego interpretacja względem progów ESH 2023 [1]:
| Parametr | Wynik przykładowy | Próg nadciśnienia | Komentarz |
|---|---|---|---|
| Średnia z doby | 132/82 mmHg | ≥130/80 mmHg | powyżej progu |
| Średnia z dnia | 136/86 mmHg | ≥135/85 mmHg | powyżej progu |
| Średnia z nocy | 124/74 mmHg | ≥120/70 mmHg | powyżej progu |
| Nocny spadek (dipping) | 8,8% | prawidłowo 10–20% | non-dipper |
| Poprawne pomiary | 61 z 68 | min. 20 w dzień i 7 w nocy | zapis wiarygodny |
Dipping to procentowy spadek średniego ciśnienia w nocy względem dnia. Fizjologicznie wynosi 10–20% (dipper). Spadek poniżej 10% określa się jako non-dipping, powyżej 20% jako extreme dipping, a wzrost ciśnienia w nocy ponad poziom dzienny jako odwrócony profil (riser) – podział ten podtrzymuje stanowisko ESH dotyczące ciśnienia nocnego z 2025 roku [6]. Profil non-dipper i riser wiąże się z gorszym rokowaniem sercowo-naczyniowym, dlatego sam kształt krzywej dobowej mówi lekarzowi niewiele mniej niż średnie.
Za znaczeniem nocy stoją twarde dane. W dublińskim badaniu obserwacyjnym 5292 pacjentów z nadciśnieniem, śledzonych przez medianę 8,4 roku, każde 10 mmHg wyżej w nocnym ciśnieniu skurczowym zwiększało ryzyko zgonu sercowo-naczyniowego o 21% (HR 1,21), podczas gdy dla ciśnienia dziennego ten sam przyrost oznaczał wzrost o 12% [4]. Z kolei metaanaliza kohort z trzech kontynentów (11 135 osób, mediana obserwacji 13,8 roku) wykazała, że wzrost nocnego ciśnienia skurczowego o 20 mmHg wiązał się z ryzykiem zgonu większym o 23% i ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych większym o 36%, niezależnie od odczytów gabinetowych [5]. Żaden pomiar w gabinecie, z definicji dzienny, takich informacji nie dostarczy.
Poza średnimi i dippingiem w raporcie pojawia się kilka dodatkowych wskaźników. Poranny wzrost ciśnienia (morning surge) opisuje, o ile ciśnienie skacze w pierwszych godzinach po przebudzeniu – na godziny poranne przypada statystycznie więcej zawałów i udarów niż na resztę doby, więc gwałtowny skok jest informacją dla lekarza prowadzącego leczenie [6]. Ładunek ciśnienia pokazuje z kolei, jaki odsetek wszystkich odczytów przekroczył próg dla danej pory doby, a zmienność ciśnienia – jak bardzo odczyty odbiegają od średniej. Programy takie jak CardioVisions, dołączany do rejestratora ABPM-06, zestawiają te liczby z wykresem dobowym, zapisem tętna i notatkami pacjenta w jednym raporcie.
Holter RR a pomiary domowe ciśnieniomierzem
Oba sposoby mierzą ciśnienie poza gabinetem i oba mają swoje progi, ale nie są wymienne. Pomiary domowe pacjent wykonuje sam, rano i wieczorem przez kilka dni, zawsze w spoczynku i na siedząco. ABPM mierzy również w ruchu, w pracy i przede wszystkim w nocy, której żaden pomiar domowy nie obejmie, a to właśnie nocne odczyty najlepiej przewidują powikłania [4][5]. Wytyczne traktują oba badania jako uzupełniające się: pomiary domowe nadają się do długoterminowej kontroli leczenia, ABPM do potwierdzenia rozpoznania, oceny profilu dobowego i wyjaśnienia rozbieżności [1][2]. Jest jeszcze różnica praktyczna: domowy ciśnieniomierz zostaje u pacjenta na stałe, holter ciśnieniowy wraca po dobie do placówki i tego samego tygodnia pracuje u kolejnych osób.
Komu lekarz zleca holter ciśnienia
Wytyczne ESC 2024 zalecają, by rozpoznanie nadciśnienia potwierdzać pomiarami poza gabinetem, jeśli są logistycznie i ekonomicznie wykonalne [2]. Typowe sytuacje, w których pada zlecenie na holter na ciśnienie, to:
- podejrzenie efektu białego fartucha albo nadciśnienia maskowanego,
- duże rozbieżności między pomiarami w gabinecie a domowymi,
- nadciśnienie oporne mimo trzech leków,
- podejrzenie nadciśnienia nocnego lub nieprawidłowego profilu dobowego, m.in. u osób z bezdechem sennym, cukrzycą czy przewlekłą chorobą nerek,
- epizody hipotonii, np. po zmianie leków lub przy omdleniach,
- ciąża z podwyższonym ciśnieniem,
- ocena skuteczności leczenia w pełnej dobie, także nad ranem przed kolejną dawką leku.
Na ciążę zwracamy uwagę osobno, bo u ciężarnych rozróżnienie między reakcją na gabinet a rzeczywistym nadciśnieniem ma bezpośrednie przełożenie na decyzje o leczeniu, a badanie jest nieinwazyjne i można je powtarzać. Wytyczne ESH 2023 wymieniają ABPM wśród narzędzi diagnostyki nadciśnienia w ciąży [1]. W Polsce badanie zleca kardiolog, hipertensjolog, a coraz częściej także lekarz POZ w ramach opieki koordynowanej.
Co nowego w ABPM: 2023–2026
- 2023 – wytyczne ESH utrzymują progi ABPM (130/80, 135/85 i 120/70 mmHg) i szeroko opisują miejsce badania w diagnostyce [1].
- Sierpień 2024 – wytyczne ESC wprowadzają kategorię „ciśnienia podwyższonego" z odpowiednikami dla ABPM i zalecają potwierdzanie rozpoznania nadciśnienia pomiarami poza gabinetem [2].
- Styczeń 2025 – polskie wytyczne PTNT/PTK przejmują trójstopniową klasyfikację ESC i podkreślają rolę pomiarów pozagabinetowych [7].
- 2025 – stanowisko ESH o ciśnieniu nocnym porządkuje definicje dippingu i wskazuje ABPM jako jedyną metodę oceny nocy [6].
Pytania o holter ciśnieniowy
Ile trwa badanie holterem ciśnieniowym?
Standardowo 24 godziny. Lekarz może zlecić zapis 48-godzinny, np. przy dużej zmienności odczytów; rejestrator ABPM-06 mieści do 51 godzin zapisu.
Jak często holter ABPM pompuje mankiet?
Według ustawionego planu, zwykle co 15–30 minut w dzień i co 30–60 minut w nocy [3]. Harmonogram ustawia się w gabinecie przed badaniem.
Czy można na chwilę zdjąć mankiet?
Nie powinno się tego robić, bo każda przerwa to utracone pomiary, a przy zbyt małej liczbie poprawnych odczytów badanie trzeba powtórzyć. Jeśli mankiet przeszkadza albo się przekręcił, lepiej poprawić jego położenie między pomiarami.
Jak spać z holterem RR?
Najwygodniej na boku przeciwnym do ręki z mankietem albo na plecach, z rejestratorem położonym obok. Nocne pomiary bywają wyczuwalne, ale ciche aparaty budzą rzadko; wybudzenia odnotowuje się w dzienniczku.
Czy wynik 135/85 mmHg w dzień to już nadciśnienie?
Jeśli to średnia ze wszystkich pomiarów dziennych, tak – według ESH 2023 i ESC 2024 próg dla dnia zaczyna się właśnie od 135/85 mmHg [1][2]. Pojedynczy odczyt o tej wysokości niczego jeszcze nie przesądza.
Czy badanie holterem ciśnieniowym boli?
Nie, choć częste pompowanie mankietu bywa uciążliwe, a przy wyższych ciśnieniach mankiet dopompowuje się mocniej. Jeśli ramię drętwieje, boli albo pojawia się zasinienie, trzeba to zgłosić w placówce, która założyła aparat.
Czy holter abpm jest refundowany?
Tak, przy skierowaniu badanie wykonuje się bezpłatnie w ramach NFZ, najczęściej w poradni kardiologicznej lub przez POZ w opiece koordynowanej. Stawki za badanie prywatne i koszt aparatu zebraliśmy we wpisie o tym, ile kosztuje holter.
Źródła
- Mancia G, Kreutz R, Brunström M i wsp. 2023 ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. J Hypertens 2023;41:1874–2071. doi:10.1097/HJH.0000000000003480
- McEvoy JW, McCarthy CP, Bruno RM i wsp. 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. Eur Heart J 2024;45:3912–4018. doi:10.1093/eurheartj/ehae178
- Stergiou GS, Palatini P, Parati G i wsp. 2021 European Society of Hypertension practice guidelines for office and out-of-office blood pressure measurement. J Hypertens 2021;39:1293–1302. doi:10.1097/HJH.0000000000002843
- Dolan E, Stanton A, Thijs L i wsp. Superiority of ambulatory over clinic blood pressure measurement in predicting mortality: the Dublin outcome study. Hypertension 2005;46:156–161. PubMed 15939805
- Yang WY, Melgarejo JD, Thijs L i wsp. Association of office and ambulatory blood pressure with mortality and cardiovascular outcomes. JAMA 2019;322:409–420. PubMed 31386134
- Parati G i wsp. Nocturnal blood pressure: pathophysiology, measurement and clinical implications. Position paper of the European Society of Hypertension. J Hypertens 2025;43(8):1296–1318. doi:10.1097/HJH.0000000000004053
- Prejbisz A, Dobrowolski P, Doroszko A i wsp. Wytyczne postępowania w nadciśnieniu tętniczym w Polsce 2024 – stanowisko ekspertów PTNT/PTK. Nadciśnienie Tętnicze w Praktyce 2024;10(3–4):53–111. viamedica.pl
- Meditech Kft. Karta produktu i dane techniczne rejestratora ABPM-06 (cardiomedico.com, stan 14.10.2026) oraz materiały producenta meditech.hu.
