Rodzaje holtera: holter EKG czy ABPM, 3 czy 12 kanałów, doba czy 7 dni

Co to jest holter? To przenośny rejestrator, który pacjent nosi przy sobie przez dobę lub dłużej, a urządzenie samo zbiera dane: zapis EKG albo serię pomiarów ciśnienia. Rodzaje holtera, z którymi przychodnia ma do czynienia, sprowadzają się do dwóch rodzin – holtera EKG i holtera ciśnieniowego (ABPM, potocznie holter RR) – oraz kilku wariantów w obrębie każdej z nich. Ten tekst nie opisuje badania z perspektywy pacjenta (to jest w osobnym artykule Holter EKG – jak wygląda badanie). Jest dla lekarza lub kierownika placówki, który ma zdecydować, jaki sprzęt kupić: EKG czy ABPM, 3 czy 12 kanałów, doba czy tydzień zapisu.

Przy każdym z tych wyborów pokazujemy, jak wygląda on na trzech rejestratorach Meditech z naszej oferty. Dane techniczne pochodzą z instrukcji obsługi i broszur producenta, a nie z opisów marketingowych.

Rodzaje holtera w skrócie: holter RR a holter EKG

Oba urządzenia mają tę samą ideę – zarejestrować to, co dzieje się z pacjentem poza gabinetem, w czasie pracy, snu, jazdy samochodem. Różni je wszystko inne: czujnik, sposób zakładania, oprogramowanie, rozpoznania, które pomagają postawić, i to, czym się je zasila.

Pytanie „holter RR a holter EKG – który lepszy” nie ma więc sensu w tej formie. To dwa różne badania na dwa różne problemy. Holter EKG nie mierzy ciśnienia, a ABPM nie pokaże migotania przedsionków (najwyżej nieregularne tętno w kolejnych pomiarach). Przychodnia, która chce samodzielnie diagnozować i kołatania serca, i nadciśnienie, potrzebuje obu. Jeśli budżet pozwala na jedno urządzenie, decyduje profil pacjentów: w typowym POZ liczba osób z podejrzeniem lub leczonym nadciśnieniem jest duża, więc holter ciśnieniowy może szybko zacząć pracować codziennie.

Jeszcze kwestia finansowania badań. W opiece koordynowanej w POZ (od października 2022 r.) lekarz rodzinny może zlecić Holter EKG 24, 48 i 72-godzinny, a materiały NFZ dla tej ścieżki opisują też ABPM w diagnostyce nadciśnienia [14][15]. Szczegóły rozliczeń zależą od umowy placówki z NFZ.

Holter EKG: 3 kanały czy 12 kanałów

W obrębie holterów EKG rodzaje holtera różnią się przede wszystkim liczbą kanałów. Najpierw porządek w nazwach, bo sklepy i pracownie mieszają „odprowadzenia”, „kanały” i „przewody”. Kanał to jeden zapisany przebieg EKG. Przewód to żyła kabla zakończona elektrodą. Rejestrator 3-kanałowy zapisuje trzy niezależne kanały dwubiegunowe, zwykle z kabla 7-przewodowego (trzy pary elektrod plus elektroda obojętna). Holter 12-kanałowy (12-odprowadzeniowy) korzysta z kabla 10-przewodowego i odtwarza układ dwunastu odprowadzeń znany ze spoczynkowego EKG: I, II, III, aVR, aVL, aVF i V1–V6.

Holter EKG 3-kanałowy CardiUP!3 z kablem pacjenta. Wyświetlacz pozwala sprawdzić sygnał przed wypuszczeniem pacjenta.

Co daje dwanaście odprowadzeń

Do oceny rytmu – czy jest migotanie przedsionków, ile jest pobudzeń dodatkowych, czy są pauzy – trzy kanały w zupełności wystarczają i taki zapis jest standardem większości pracowni. Konsensus ISHNE/HRS z 2017 r. pisze wprost, że najlepiej byłoby, gdyby wszystkie rejestratory ambulatoryjne miały 12 odprowadzeń, ale z powodów technicznych, kosztowych i wygody pacjenta ma je niewiele urządzeń [3]. Ten sam dokument zaleca, by przy monitorowaniu w kierunku niedokrwienia dobierać odprowadzenia tak, aby odpowiadały tym, w których u pacjenta było największe obniżenie ST w próbie wysiłkowej [3]. Przy 12 odprowadzeniach tego problemu nie ma – są wszystkie.

W praktyce holter 12-kanałowy ma przewagę w trzech sytuacjach:

• ocena przemijającego niedokrwienia, gdy liczy się, w których odprowadzeniach pojawia się zmiana ST,
• pacjent z licznymi pobudzeniami komorowymi przed konsultacją elektrofizjologiczną – lekarz widzi morfologię pobudzeń w pełnym układzie odprowadzeń, a nie w trzech rzutach,
• porównanie zapisu z całej doby ze spoczynkowym EKG tego samego pacjenta.

Koszt dwunastu kanałów to więcej elektrod do przyklejenia (dziesięć zamiast siedmiu), dłuższe zakładanie i więcej miejsc, z których może pochodzić artefakt. Dla poradni, która robi głównie diagnostykę kołatań i omdleń, nie ma to zwykle uzasadnienia. Dla pracowni kardiologicznej, która kwalifikuje pacjentów do dalszej diagnostyki, często ma.

Holter 12 kanałowy a 3 kanałowy na przykładzie CardiUP!

Meditech robi obie wersje w tej samej obudowie (67 × 93 × 21 mm, ok. 92 g bez baterii i kabli), z tym samym torem pomiarowym i programem CardioVisions [16][17]. CardiUP!3 zapisuje wyłącznie 3 kanały i współpracuje tylko z kablem 7-przewodowym. CardiUP!12 przyjmuje kabel 10-przewodowy i pracuje jako rejestrator 12-kanałowy albo – po przełączeniu – 3-kanałowy. Wynika z tego prosta rzecz: CardiUP!12 nie zamyka drogi do badań 3-kanałowych, a CardiUP!3 nie da się później „rozbudować” do 12 kanałów.

Zestaw CardiUP!12 w etui: rejestrator, kable pacjenta, elektrody i kabel USB. Ten sam rejestrator zapisuje 3 lub 12 kanałów.

Holter EKG 24 h czy 7 dni – co pokazują badania

Klasyczny holter EKG trwa dobę. Problem w tym, że arytmia, która daje objawy raz na kilka dni, w dobie zwykle się nie pojawi. W tabeli wydajności diagnostycznej konsensusu ISHNE/HRS 24–48-godzinny holter wykrywa przyczynę kołatań u 10–15% pacjentów i przyczynę omdleń u 1–5%; rejestracja przez 3–7 dni podnosi wydajność w kołataniach do 50–70% [3].

Kilka badań pokazuje ten efekt liczbami:

• W analizie 26 751 kolejnych pacjentów monitorowanych średnio 7,6 doby 29,9% osób z wykrytą arytmią miało pierwszy jej epizod dopiero po 48 godzinach. Odsetek wykrytych arytmii wzrósł z 43,9% (pierwsze 48 h) do 62,2% (cały okres zapisu) [4].
• W prospektywnym badaniu z 2023 r. 58 pacjentów z kołataniem, bólem w klatce lub omdleniem miało jednocześnie 24-godzinny holter i 7-dniowy zapis. Arytmię istotną klinicznie wykryto u 19,0% w zapisie dobowym i u 34,5% w 7-dniowym; dla częstoskurczu nadkomorowego 13,8% wobec 29,3% [5].
• W randomizowanym badaniu Find-AF_RANDOMISED (398 pacjentów po udarze niedokrwiennym, wiek ≥60 lat) trzykrotny 10-dniowy holter wykrył migotanie przedsionków u 14% chorych, a standardowe postępowanie (co najmniej 24 h monitorowania) u 5%. Na jedno dodatkowe rozpoznanie trzeba było zbadać 11 osób [6].

Dwa pierwsze badania prowadzono rejestratorami naklejanymi (patch), ale zasada jest ta sama dla holtera z kablem: im dłużej trwa zapis, tym większa szansa, że trafi na rzadki epizod. Druga strona medalu to więcej danych do przejrzenia przez lekarza i dłuższe zajęcie urządzenia przez jednego pacjenta.

Czas zapisu zależy od częstotliwości próbkowania

Tego nie przeczyta się w większości porównań: maksymalny czas zapisu podawany w specyfikacji obowiązuje przy określonych ustawieniach. W instrukcji rejestratorów CardiUP! producent podaje czas pracy przy prawidłowym zapisie EKG [16]:

Te 7 dni dotyczą zapisu bez detekcji impulsów stymulatora. Zasilanie to jedna bateria AA (alkaliczna lub akumulator NiMH, minimum 1600 mAh według listy akcesoriów producenta), którą przed każdym badaniem wymienia się na nową albo świeżo naładowaną [16].

Jak wygląda holter ciśnieniowy i badanie ABPM

Holter ciśnieniowy to niewielki rejestrator noszony w etui przy pasku lub na ramieniu, połączony przewodem z mankietem na ramieniu. Według harmonogramu urządzenie samo pompuje mankiet i wykonuje pomiar oscylometryczny. Wytyczne ESH z 2021 r. dotyczące pomiarów ciśnienia zalecają pomiary co 20–30 minut w dzień i w nocy, mankiet dobrany do obwodu ramienia, założony na gołe ramię kończyny niedominującej, pomiar testowy przy zakładaniu oraz zdjęcie aparatu po 24 godzinach. Badanie powtarza się, jeśli w zapisie jest mniej niż 20 poprawnych pomiarów w ciągu dnia lub mniej niż 7 w nocy [9].

Holter ciśnieniowy ABPM-06 z mankietem dla dorosłych (obwód ramienia 25–32 cm) i etui.

ABPM-06 w praktyce gabinetu

ABPM-06 waży 196 g bez baterii (ok. 240 g z bateriami), mierzy ciśnienie w zakresie 30–280 mmHg i tętno 40–240/min, w pamięci mieści ponad 600 wpisów [18][19]. W programie CardioVisions plan badania może trwać do 51 godzin i zawierać do 400 pomiarów, z najkrótszym odstępem 5 minut. Bez komputera da się wybrać jeden z trzech planów zapisanych w rejestratorze [18]:

• plan A: co 15 minut w dzień, co 30 minut w nocy,
• plan B: co 20 minut w dzień, co 40 minut w nocy,
• plan C: co 30 minut przez całą dobę.

Rejestrator rozpoznaje rozmiar podłączonego mankietu na początku każdego pomiaru. Mankiety Meditech występują w trzech rozmiarach: mały (18–24 cm), normalny (25–32 cm) i duży (33–42 cm), wszystkie w kategorii mankiety do holterów ciśnieniowych. Instrukcja zaleca zakładanie mankietu przewodem w stronę barku, na cienką koszulkę, tak ciasno, jak jest to jeszcze wygodne; luźny mankiet wydłuża pompowanie i zwiększa liczbę przerwanych pomiarów [18]. Nieudany pomiar automatyczny rejestrator może powtórzyć po 5 minutach, a funkcja SleepWell ogranicza powtórzenia w nocy tak, żeby nie budzić pacjenta bez potrzeby [18].

Mankiety Meditech do ABPM-06 w trzech rozmiarach: mały, duży i normalny.

Algorytm ABPM-06 spełnia protokoły walidacyjne ESH-IP, AAMI, ISO 81060-2 i BHS (wynik A/A), a urządzenie figuruje na liście zwalidowanych aparatów STRIDE BP [18]. Dla zakupu to istotne, bo wytyczne ESH wymagają do ABPM aparatu zwalidowanego według uznanego protokołu, a u kobiet w ciąży – zwalidowanego w tej populacji [9]. Producent zaznacza, że nie ma danych z badań klinicznych ABPM-06 w ciąży [18].

ABPM normy według ESC 2024 i ESH

Progi rozpoznania nadciśnienia w ABPM od lat są te same w wytycznych europejskich: średnia dobowa ≥130/80 mmHg, średnia z dnia ≥135/85 mmHg, średnia z nocy ≥120/70 mmHg [7][8][9]. Wytyczne ESC z 2024 r. wprowadziły jednak nową kategorię „ciśnienia podwyższonego” (elevated BP) i podały dla niej odpowiedniki w ABPM [7][11]:

Wszystkie liczby w mmHg. Przy ciśnieniu gabinetowym 140–159/90–99 mmHg ESC 2024 zaleca potwierdzenie rozpoznania pomiarami poza gabinetem, a dopiero gdy to niemożliwe – kolejnymi wizytami. Przy 160–179/100–109 mmHg potwierdzenie powinno nastąpić w ciągu miesiąca, najlepiej za pomocą ABPM lub pomiarów domowych [7].

Raport ABPM ocenia też spadek nocny. Według ESH spadek ciśnienia w czasie snu o co najmniej 10% w porównaniu z okresem czuwania oznacza profil „dipper”, poniżej 10% – „non-dipper”; klasyfikację liczy się według godzin snu podanych przez pacjenta i potwierdza powtórnym badaniem [9].

Dlaczego noc ma znaczenie – dane z rejestru 59 124 pacjentów

Największe badanie ostatnich lat to analiza hiszpańskiego rejestru ABPM opublikowana w „Lancecie” w 2023 r.: 59 124 pacjentów skierowanych z 223 ośrodków podstawowej opieki zdrowotnej, mediana obserwacji 9,7 roku, 7174 zgony. Dobowe ciśnienie skurczowe było silniej związane ze zgonem z dowolnej przyczyny niż ciśnienie gabinetowe (HR 1,41 vs 1,18 na 1 odchylenie standardowe). Po uwzględnieniu ABPM ciśnienie gabinetowe wnosiło niewiele (HR 1,04). Najwięcej informacji o ryzyku niosło nocne ciśnienie skurczowe. Nadciśnienie maskowane wiązało się z większym ryzykiem zgonu (HR 1,24), a nadciśnienie białego fartucha – nie [10].

Uwaga przy cytowaniu: wcześniejsza publikacja z tego samego rejestru (NEJM 2018) została wycofana przez autorów z powodu błędów w bazie danych. Analiza z 2023 r. powstała na poprawionych danych i dłuższej obserwacji [10].

Który holter kupić do przychodni – scenariusze

Opisane wyżej rodzaje holtera przekładają się w praktyce na kilka typowych sytuacji zakupowych. Decyzja wygląda w nich różnie.

Przychodnia POZ, pierwsze urządzenie

Najczęściej pierwszy jest holter ciśnieniowy. Wskazania do ABPM obejmują rozpoznanie nadciśnienia, podejrzenie efektu białego fartucha i nadciśnienia maskowanego, ocenę skuteczności leczenia i objawy hipotonii w trakcie terapii [9][18]. To grupa pacjentów, która jest w każdym POZ. W zestawie ABPM-06 jest mankiet normalny (25–32 cm), który nie pasuje na każde ramię, dlatego przy zakupie trzeba od razu pomyśleć o drugim rozmiarze.

Przychodnia, która chce wykonywać Holter EKG

Dla diagnostyki kołatań, zasłabnięć i kontroli leczenia antyarytmicznego wystarcza rejestrator 3-kanałowy. Jeżeli placówka chce wydłużać badania do 48–72 h lub dłużej, przy zakupie patrzy się na czas zapisu przy rzeczywistych ustawieniach (patrz tabela wyżej), a nie tylko na liczbę w nagłówku specyfikacji.

Poradnia kardiologiczna lub pracownia diagnostyczna

Tu częściej opłaca się CardiUP!12. Ten sam rejestrator obsłuży zwykłe badanie 3-kanałowe i pełne 12 odprowadzeń, gdy lekarz zleca ocenę ST albo chce zobaczyć morfologię pobudzeń komorowych.

O czym myśleć przy zakupie, poza samym rejestratorem

• Liczba rejestratorów: holter EKG noszony 7 dni blokuje urządzenie na tydzień. Przy kilku pacjentach tygodniowo jeden rejestrator przestaje wystarczać.
• Oprogramowanie: w zestawach Meditech jest CardioVisions, wspólny dla holtera EKG i ABPM, z bazą pacjentów i archiwum badań [16][18].
• Zakładanie bez komputera: CardiUP! programuje się z menu rejestratora, ABPM-06 ma trzy plany ustawiane ręcznie [16][18].
• Materiały eksploatacyjne: elektrody jednorazowe do holtera EKG, baterie lub akumulatory na każde badanie, etui albo torba do holtera CardiUP.
• Gwarancja: Meditech daje 3 lata na rejestrator, rok na akcesoria wielorazowe i rok na mankiety; baterie i akumulatory nie są nią objęte [16][17][18].

Pełna oferta rejestratorów i akcesoriów jest w kategorii Holtery.

Pytania o rodzaje holterów

Co to holter i czym różni się od zwykłego EKG?

Zwykłe EKG spoczynkowe trwa kilkanaście sekund i pokazuje serce w chwili badania. Holter EKG rejestruje każde pobudzenie przez dobę lub kilka dni, w czasie normalnych zajęć. Wychwytuje więc zaburzenia, które pojawiają się z przerwami.

Czy holter EKG mierzy ciśnienie?

Nie. Do ciśnienia służy osobne urządzenie – holter ciśnieniowy z mankietem (ABPM). W raporcie ABPM jest tętno z każdego pomiaru, ale to nie jest zapis EKG.

Czy można zrobić holter EKG i ABPM jednocześnie?

Technicznie tak – to dwa niezależne rejestratory. Pacjent nosi wtedy elektrody na klatce piersiowej i mankiet na ramieniu. O łączeniu badań decyduje lekarz zlecający.

Holter 12-kanałowy jest trudniejszy w obsłudze?

Zakładanie trwa dłużej, bo elektrod jest dziesięć, a nie siedem, i trzeba je rozmieścić jak w spoczynkowym EKG. Obsługa samego rejestratora i programu jest w CardiUP!3 i CardiUP!12 taka sama.

Ile pomiarów robi holter ciśnieniowy w ciągu doby?

Przy pomiarach co 15 minut w dzień i co 30 minut w nocy wychodzi ok. 80 pomiarów na dobę. ESH wymaga co najmniej 20 poprawnych pomiarów z dnia i 7 z nocy, by uznać badanie za wiarygodne [9].

Jakie są normy w ABPM?

Nadciśnienie rozpoznaje się przy średniej dobowej ≥130/80 mmHg, dziennej ≥135/85 mmHg lub nocnej ≥120/70 mmHg [7][9]. Interpretację wyniku zawsze przeprowadza lekarz.

Źródła

1. Holter NJ. New method for heart studies. Science. 1961;134(3486):1214–1220. doi:10.1126/science.134.3486.1214
2. Kennedy HL. The history, science, and innovation of Holter technology. Ann Noninvasive Electrocardiol. 2006;11(1):85–94. doi:10.1111/j.1542-474X.2006.00067.x
3. Steinberg JS, et al. 2017 ISHNE-HRS expert consensus statement on ambulatory ECG and external cardiac monitoring/telemetry. Ann Noninvasive Electrocardiol. 2017;22(3):e12447. doi:10.1111/anec.12447
4. Turakhia MP, et al. Diagnostic utility of a novel leadless arrhythmia monitoring device. Am J Cardiol. 2013;112(4):520–524. doi:10.1016/j.amjcard.2013.04.017
5. Kim JY, et al. The efficacy of detecting arrhythmia is higher with 7-day continuous electrocardiographic patch monitoring than with 24-h Holter monitoring. J Arrhythm. 2023;39(3):422–429. doi:10.1002/joa3.12865
6. Wachter R, et al. Holter-electrocardiogram-monitoring in patients with acute ischaemic stroke (Find-AF RANDOMISED). Lancet Neurol. 2017;16(4):282–290. doi:10.1016/S1474-4422(17)30002-9
7. McEvoy JW, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. Eur Heart J. 2024;45(38):3912–4018. doi:10.1093/eurheartj/ehae178
8. Mancia G, et al. 2023 ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. J Hypertens. 2023;41(12):1874–2071. doi:10.1097/HJH.0000000000003480
9. Stergiou GS, et al. 2021 European Society of Hypertension practice guidelines for office and out-of-office blood pressure measurement. J Hypertens. 2021;39(7):1293–1302. doi:10.1097/HJH.0000000000002843
10. Staplin N, et al. Relationship between clinic and ambulatory blood pressure and mortality: an observational cohort study in 59 124 patients. Lancet. 2023;401(10393):2041–2050. doi:10.1016/S0140-6736(23)00733-X
11. Zhang DY, et al. Ambulatory blood pressure monitoring, European guideline targets, and cardiovascular outcomes: an individual patient data meta-analysis. Eur Heart J. 2025;46(30):2974–2987. doi:10.1093/eurheartj/ehaf220
12. Parati G, et al. Nocturnal blood pressure: pathophysiology, measurement and clinical implications. Position paper of the European Society of Hypertension. J Hypertens. 2025;43(8):1296–1318. doi:10.1097/HJH.0000000000004053
13. Smithsonian Institution Archives. At the Heart of the Invention: Development of the Holter Monitor (2011). si-siris.blogspot.com
14. NFZ. Opieka koordynowana wchodzi do POZ. Co to oznacza dla pacjentów? (30.09.2022). nfz.gov.pl
15. NFZ, Koordynowana Opieka Zdrowotna. Nadciśnienie tętnicze – ścieżka postępowania. koordynowana.nfz.gov.pl
16. Meditech Kft. User Guide CardiUP!12, CardiUP!3, CardioMera ECG Monitors, wersja ED1FC1KT_UMEN_V13_20230824 (instrukcja dołączana do urządzenia).
17. Meditech Kft. All-day ECG Monitors – broszura CardiUP!3 i CardiUP!12. meditech.hu
18. Meditech Kft. User Guide ABPM-06 ambulatory blood pressure monitor, wersja BP6KT_UMEN_rev12_20250715 (instrukcja dołączana do urządzenia); wersja rev11 z 2023 r. dostępna w serwisie manualslib.com.
19. Meditech Kft. ABPM-06 Ambulatory Blood Pressure Monitor – broszura. meditech.hu